Le Marche Roadtrip

In de voetsporen van de Piceni (deel II)

Het grondgebied van de regio Le Marche en het noordelijk deel van de Abruzzo, zoals wij dat tegenwoordig kennen, was het leefgebied van de Piceno-beschaving. In het harmonieuze landschap zijn archeologische vindplaatsen en verschillende necropolis teruggevonden. De Piceno-bevolking zijn van veel plaatsen de eerste bewoners die hier tussen de 9e en 3e eeuw v.Chr. leefden. Uiteindelijk werd het grondgebied overmeesterd door de Romeinen en verdween geleidelijk aan de Piceense identiteit en zo ook hun cultuur.

Het symbool van de regio Le Marche, dat terug te zien is op de regionale vlag, is een specht. Dit is weer terug te leiden naar de migratie van de Piceno-bevolking. Volgens een legende werden zij namelijk vanuit Sabina door een specht naar Ascoli geleid. Met deze keuze voor dit symbool identificeert de regio zijn wortels nog steeds met de Piceno-cultuur.

We stappen in de voetsporen van de Piceni en reizen door een overwegend heuvelachtig landschap en langs onvergetelijke stranden. We volgen een route die prachtige dorpen en steden met elkaar verbindt en duiken in de geschiedenis van deze mysterieuze beschaving. In graven zijn tal van wapens, keramiek, beeldjes, sierraden en zelfs inscripties van hun raadselachtige taal teruggevonden.

Torre di Palme

Uiterst charmant is het middeleeuwse dorp Torre di Palme dat door de eeuwen heen goed bewaard is gebleven. Het dorp behoort tot de mooiste van Italië. De oorsprong is terug te voeren naar de oude Picenen die Palma in de 6e eeuw v.Chr. stichtte. Vanwege de goede productie van wijnen uit de omgeving ontwikkelde het zich in het Romeinse Rijk tot een belangrijke wijnhaven. Uitgeput door piratenaanvallen in de vroege middeleeuwen vestigden men zich hogerop de aangrenzende heuvel waar de uitkijktoren, Turris Palmea, stond.

Een netwerk van straatjes doorkruist het kleine dorp. Bloeiende bloemen geven kleur aan de omgeving en vanwege de hoge ligging zijn er prachtige vergezichten over het omringende landschap en Adriatische Zee. Aan kleine piazza’s en tussen oude stenenhuizen staan prachtige kerken uit verschillende periodes. Het nabijgelegen Bosco del Cugnòlo is een beschermd natuurpark en wordt door een 2km lang wandelpad doorkruist.

In het Archeologisch museum van Torre di Palme, aan de Piazzale della Rocca, zijn vondsten van de oude Piceno-bevolking te bewonderen. Aan de voet van de heuvel werden enkele Piceni-graven gevonden. De grootste necroplis werd verderop in het dal gevonden en bestaat uit maar liefst 26 graven. Gebruikelijk zijn ronde graven met gracht en heuvel en een diameter variërend van 10 tot 20 meter doorsnee. De doden werden begraven in familiegroepen van minstens drie of vier generaties.

Onder de Picenen waren aristocratische families. Dit is terug te zien in bepaalde krijgerattributen die zich onderscheiden van de rest van de gemeenschap. Sommige voorwerpen tonen verschillende sociale statussen aan, net als de verschillende locaties van hun graven.

Torre di Palme ligt in de provincie Fermo en de gelijknamige provinciehoofdstad ligt ongeveer 12 km verder landinwaarts. Via slingerwegen door prachtige heuvels zien we Fermo in de verte al liggen.

Fermo

Het silhouet van Fermo domineert de omgeving en kijkt van grote hoogte trots uit over de vruchtbare heuvels. Ooit was het een Romeinse kolonie en heette het Firmum Picenum. Onder de grond bevinden zich nog steeds Romeinse waterreservoirs die dateren uit de 1e eeuw. Met een ingenieus systeem werd regen- en bronwater verspreid onder de stad. Het zijn enkele architectonische hoogstandjes van de Romeinen die ons vandaag de dag nog steeds doen verbazen. Het waterreservoir is het grootste van Italië.

De rijke geschiedenis van de stad is terug te zien in de prachtige architectuur. Bijzonder fraai is de renaissance Piazza del Popolo waar de 16e -eeuwse Palazzo dei Priori is gevestigd en het stadsmuseum huisvest. Er worden belangrijke archeologische vondsten uit de provincie tentoongesteld uit het Piceno-tijdperk. Wapens, juwelen en voorwerpen uit het dagelijks leven zijn er te zien. We sluiten ons stadsbezoek af bij de kathedraal van Fermo die hogergelegen op de Coddle Grifalco is gebouwd. Prachtig is de romaans-gotische façade uit 1227.

Numana

Op de zuidelijke hellingen van de Monte Conero rijst het oude vissersplaatsje Numana op, een plaats wat voor ons thuiskomen betekent. Niet alleen het dorp maar ook de schitterende omgeving en vriendelijkheid van de inwoners doet ons jaarlijks besluiten om hier geruime tijd te verblijven.

De eerste bewoners waren de Piceni zoals blijkt uit de rijke archeologische vondsten die in de necropolis zijn gedaan. Numana was al in de 8ste eeuw v.Chr. een haven waar handel met de Grieken werd gedreven. Allerlei voorwerpen uit deze periode zijn gevonden rondom Numana en Sirolo. Ze worden tentoongesteld in het gemeentelijk museum van Numana. Topstukken zijn borstplaten met parels, sandalen en twee strijdwagens.

Een wandeling door de oude straatjes van Numana Alta, het historisch centrum, is een must. Dwalend door de straatjes stuit je vanzelf op de Costarella, een steile trap waar vissers in het verleden naar beneden liepen om de haven te bereiken. Het is een aangename plaats om er ’s avonds te flaneren na een bezoek aan een van de mooie stranden.

De schilderachtige omgeving van de Monte Conero ontleent zich uitstekend voor een wandeling of fietstocht. Breng een bezoek aan het archeologisch gebied ‘I Pini’ in Sirolo en bewonder enkele monumentale Piceno-graven, de enige in de Marche opengesteld voor het publiek. Hier werd in 1989 de zogenaamde ‘Tombe van de koningin van Sirolo’ gevonden, een grafcomplex daterend uit de 6e eeuw v.Chr.

Camerano

Een andere bijzondere ervaring zijn de ondergrondse tunnels in Camerano. De oorsprong van het tunnellabyrint is nog steeds niet geheel duidelijk. Volgens mondelinge overlevering zou het ondergronds netwerk vele male groter zijn dan het huidige bovengrondse dorp. Een tour kan gemaakt worden onder begeleiding en gaat langs diverse vertrekken met prachtige decoraties, religieuze symbolen en andere versieringen uit een ver mysterieus verleden.

De oorsprong van Camerano is zeer oud en er zijn meer dan honderd Piceni-graven gevonden in de directe omgeving. Ze dateren uit de 11e tot de 3e eeuw v.Chr. en daarmee wordt dit als een van de eerst bewoonde centra van de Piceni beschouwd. Het is dan ook aannemelijk volgens historici dat de eerste ondergrondse grotten zijn uitgegraven door deze beschaving. Men veronderstelt dat ze werden gebruikt voor het bewaren van voedsel, maar ook voor beschutting en als leefruimte. Door de eeuwen heen zijn de tunnels door diverse beschavingen verder uitgebreid en gebruikt voor aanbidding en bescherming. Zo schuilde men in WO II er nog tegen bombardementen.

Voor we verder reizen strijken we eerst neer op de schitterende Piazza Vittorio Veneto in Sirolo, dat een magnifiek uitzicht biedt op de Adriatische Zee en de kustlijn van de Monte Conero. Het is onze favoriete plek voor een ‘aperitivo grande’, bestaande uit een plank met diverse lokale kazen, salami en andere snacks. Heerlijk is de pecorino conciato di Fossa, Salame Lardellato en de beroemde ciauscolo. Spoel dit weg met een Verdicchio dei Castelli di Jesi of met een rode Conero Riserva DOCG, heerlijk bij gezouten vlees en oude kazen.

Osimo

Op slechts enkele kilometers van de Conero Riviera zien we onze eindbestemming, het stadje Osimo gebouwd op twee heuvels. In de 9e eeuw v.Chr. vestigden de Piceni zich op de Osimo-heuvel en op de Monte S. Pietro. Het waren de Romeinen die het veroverde en Osimo bleef door de eeuwen heen altijd een belangrijke rol spelen in het gebied vanwege groot strategisch belang. Prachtig geplaveide straten worden omzoomd door indrukwekkende gebouwen.

Maar we zijn hier voor de ondergrondse wereld, want net als in Camerano ligt onder het historisch centrum een groot netwerk van tunnels. Ook hier is de oorsprong moeilijk vast te stellen, want informatie en documentatie van geschreven bronnen is schaars. Hoogstwaarschijnlijk was de ‘noodzakelijke geheimhouding’ van het tunnelstelsel nodig om zich te kunnen beschermen tegen vijandelijke aanvallen. Zo waren de schuilplaatsen en vluchtroutes alleen bekend bij de Osimana-gemeenschap. Wel weet men dat de eerste gegraven grotten dateren uit de Piceno-periode. Door de eeuwen heen zijn ze verder uitgebreid.

Het ondergronds tunnelstelsel is zo’n 9 km lang en bevindt zich op 5 verschillende niveaus. Ze zijn verticaal met elkaar verbonden bestaande uit nauwe doorgangen waar inkepingen zijn aangebracht en als een soort van trap dienen. Sommige gangen leiden naar huizen en andere naar kerken. Net als in Camerano werden de grotten gebruikt voor allerlei doeleinden, alleen zijn ze in Osimo nog mysterieuzer. Naast graven en kamers voor aanbidding, zijn er ook ruimtes gevonden met bijzondere symbolen die verbonden zijn met vrijmetselaars. Er is zelfs een afdruk van de Tempeliers, zoals de Triple Cinta, een symbool die ridders aanbrachten op plaatsen die voor hen heilig waren.

We laten de mysterieuze onderwereld van Osimo achter ons en wandelen in de richting van het ‘balkon’ van het stadje. Een gouden gloed schijnt over het glooiende omringende landschap. Vanaf het Belvedere zien we de zon langzaam achter de heuvels verdwijnen en fantaseren dat Piceno-mannen, -vrouwen en -kinderen toen ook zo hebben genoten van deze tijdloze zonsondergang.

0 reacties op “In de voetsporen van de Piceni (deel II)

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.