Roadtrip Toscane

In de voetsporen van de Etrusken (deel II)

De Etrusken leefden in Midden-Italië tussen de Arno en Tiber aan de kant van de Tyrreense Zee. Dit gebied komt overeen met een groot deel van Toscane en delen van Umbrië en Lazio. Nog steeds zijn historici verdeeld over de herkomst van deze oude beschaving. Feit is wel dat het een van de meest vooruitstrevende beschaving van de westerse wereld was. Ze bouwden bruggen en legden wegen aan. Ze domineerden de zeeën aan de westkust van Italië en hun reputatie als piraten boezemden angst in rond de Middellandse Zee. Meesters waren ze in pottenbakken, metaalbewerken en goudsmeden. Veel gewoontes en kenmerken van de Etruskische cultuur zijn overgenomen door hun opvolgers, de Romeinen. Er zijn zelfs aanwijzingen dat het de Etrusken waren die de Romeinen het alfabet en cijfers leerden.

Na een bezoek aan Orvieto, Civita di Bagnoregio en Bolsena reizen we verder in de voetsporen van de mysterieuze wereld van de Etrusken. Een schilderachtig landschap waar hun erfgoed nog steeds zichtbaar is.

Le Città del Tufo

Het zijn de tufsteensteden Sorano, Sovana en Pitigliano die deel uitmaken van de Maremma. De drie karakteristieke dorpen behoren tot de zogeheten Città del Tufo en liggen in de schitterende omgeving van de Lentevallei dat door de geschiedenis heen onveranderd is gebleven. Sinds de Etruskische beschaving worden huizen van poreus vulkanisch gesteente gebouwd.

Sorano

De eerste plaats die we bezoeken is Sorano omgeven door eeuwenoude bossen. Het historisch centrum bestaat uit een verstrengeling van straatjes, arcades, binnenplaatsen, bogen, trappen en loggia’s. Het lijkt net of het plaatsje in de loop der eeuwen nauwelijks is veranderd. Een wirwar van huizen, kerken en klokkentorens doen chaotisch aan. Het schouwspel lijkt van een afstand op een decor van op en over elkaar gestapelde gebouwen die zich vastklampen aan de berg. Een wandeling naar de Rocca degli Orsini, boven het dorp gelegen, is aan te bevelen. Het biedt een fascinerend uitzicht over de vruchtbare omgeving. Het is een Toscaans juweeltje, ver weg van de gebaande paden.

Pitigliano

De volgende tufsteenstad lijkt werkelijk uit de rots te zijn gehouwen en balanceert hoog boven twee rivierdalen. De contouren van Pitigliano die afsteken tegen de blauwe hemel zijn ongekend mooi. Het opmerkelijke uitzicht van op elkaar geperste middeleeuwse huizen is al een hoogtepunt. Het honingkleurig gesteente schittert in het warme zonlicht. Tijdloze charme en de ongeëvenaarde schoonheid zal iedere bezoeker bekoren.

In het labyrint van nauwe straatjes zijn kleine ambachtelijke winkels, restaurants en kunstateliers gevestigd. Het stedelijk erfgoed bestaat uit een mix van verschillende tijdzones, van Etruskische muren tot een goed bewaard gebleven middeleeuws getto. Pitigliano staat bekend als ‘La Piccola Gerusalemme’ oftewel ‘Klein Jeruzalem’, waar ontsnapte joden in de 16e eeuw hun toevlucht zochten.

Sovana

Sovana ligt op een tufstenen uitloper en de geschiedenis gaat terug tot de 7e eeuw v.Chr. Gesticht door de Etrusken is dit het kleinste tufsteenplaatsje van de drie. De Etruskische periode is vermengd met getuigenissen uit de Middeleeuwen. Het dorp is eenvoudig te verkennen, omdat het eigenlijk uit een hoofdstraat bestaat, de Via di Mezzo. Indrukwekkende gebouwen rond Piazza del Pretorio verklapt een rijke geschiedenis en het majestueuze Aldobrandesca-fort getuigt van de macht die Sovana ooit heeft gehad. Bijzonder aangenaam is een wandeling door de middeleeuwse straatjes. Niet voor niets behoort het tot een van de mooiste dorpen van Italië.

Parco Archeologico Citta del Tufo

Dit gebied wordt al sinds het stenentijdperk bewoond en vondsten uit allerlei perioden zijn er teruggevonden. Een Etruskisch spektakel is het Parco Archeologico Citta del Tufo. Een uniek erfgoed vormen de typische Vie Cave, paden die door de Etrusken in de tufsteenheuvels zijn uitgehouwen. Er zijn altijd nog veel vragen over deze fascinerende paden. Zijn ze gebruikt om water te transporteren, waren het eenvoudige passages tussen dorpskernen, werden ze gebruikt voor ceremoniële doeleinden of werden ze strategisch ingezet tegen vijanden? In ieder geval zijn wij geïmponeerd door deze uit tufsteen gehakte wegen die op sommige plekken meer dan twintig meter diep zijn. Enkele monumentale graven als die van Hildebrand, Tifone en Demoni Alati zijn er te bezichtigen.

Terme di Saturnia

De route gaat verder westwaarts richting de kust. Onderweg passeren we de Terme di Saturnia. Deze warmwaterbronnen worden al sinds de oudheid gebruikt en in de omgeving zijn Etruskische en Romeinse overblijfselen teruggevonden. Nog steeds laat men zich onderdompelen in het geneeskrachtige water van de thermale baden om te genezen van onder andere huidziekten. De Romeinen die over de Via Clodia reisden, gebruikten het als rustplaats. In de Middeleeuwen raakte het in verval en woonden hier voornamelijk bandieten. Het dorp Saturnia heeft zijn middeleeuws karakter goed weten te behouden. De prachtige omgeving verleidt ons om de reis voort te zetten.

We gaan verder door het betoverende landschap van de Maremma met glooiende heuvels en af en toe velden met zonnebloemen. We slingeren over wegen die worden afgewisseld met langs de weg cipressen en pijnbomen. In de verte staan oude knoestige olijfbomen te zonnebaden in het mediterrane landschap.

Naarmate we verder naar de kust rijden wordt het landschap steeds vlakker. Het is bijna niet voor te stellen dat dit ooit een groot moeras was en het leefgebied van de oude Etrusken.  Zij en later de Romeinen hadden hier een ingenieus drainagesysteem aangelegd. Verwaarlozing ontstond in de Middeleeuwen toen men door oorlogen het gebied ontvluchtte. De streek stond lange tijd synoniem voor ziekten, waar vooral de malaria hard toesloeg en men er met een grote boog omheen ging. Van de 18e tot de 20ste eeuw werden de oude Etruskische irrigatiekanalen vrijgemaakt en het land drooggelegd. Dit is ook het domein van de butteri, de beroemde cowboys die hun vee door het gebied drijven.  

Monte Argentario

Onze eindbestemming is aan de kust op de groene berg Monte Argentario met aan weerszijde twee bekende plaatsen: Porto Ercole en Porto Santo Stefano. Vroeger was het een eiland, maar is nu verbonden met het vasteland. De top van de berg is 632 meter hoog en op de hellingen groeien hier en daar wijnstokken. Kleine baaien worden afgewisseld met enkele prachtige strandjes.

Foto Mathias Sköld

Tussen de mediterrane vegetatie van pijnbomen en oleanders staan wachttorens en oude forten, gebouwd in de 16e eeuw door de Spanjaarden. Het schiereiland wordt gedomineerd door een Aragonese vesting. De Strada Panoramica verbindt Porto Santo Stefano en Porto Ercole.

Tegenwoordig wordt het schiereiland onder andere bewoond door rijken en beroemdheden. Jarenlang bracht onze koninklijke familie hun vakanties door in de villa L’Elefante Felice.

We maken een wandeling over de boulevard van Porto Santo Stefano en kijken naar zeilboten op weg naar misschien wel het nabijgelegen eiland Giglio. In Porto Ercole verdwalen we in een netwerk van smalle straatjes, steile trappen en gewelfde doorgangen tussen charmante oude huizen. Oorspronkelijk was het een traditioneel vissersdorp dat uitgroeide tot een kleine havenstad met kleurrijke gebouwen en boten. De belangrijkste monumenten zijn de vestingwerken. Op de top van de heuvel staat een machtig fort, uitkijkend over de azuurblauwe zee.

Foto Mathias Sköld

We kijken terug op een fascinerende roadtrip met in de hoofdrol de Etrusken. Ze creëerden de 1ste grote beschaving en werden ondergesneeuwd door de Romeinen. Hun erfgoed van raadselachtige vie cave en grafcomplexen zijn nog altijd tastbaar. Honingkleurige tufsteendorpen en levendige plaatsen met een rijk cultuurhistorisch centrum ging aan ons voorbij. Deze reis geeft een klein inkijkje in de wondere wereld van een oude beschaving die misschien wel de grondlegger genoemd mag worden van ons huidig bestaan.

0 reacties op “In de voetsporen van de Etrusken (deel II)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.