Etruskische reis door de Maremma (deel I)

Ver weg van de toeristische hotspots van Toscane vind je in het diepe zuiden van de regio een relatief onontdekt gebied, de Toscaanse Maremma. Decennialang heeft de streek zich goed verstopt in het zuiden van Toscane tot aan de grens met Lazio. Het is een gebied dat zijn cultuur en erfgoed onder andere dankt aan de Etrusken. Daarna heersten er de Romeinen, middeleeuwse krijgsheren, Spaanse indringers en renaissancehertogen.

De Maremma omvat ongeveer een kwart van Toscane. De naam komt waarschijnlijk voort uit het Latijns Maritima. Hoewel er veel prehistorische vondsten gedaan zijn, waren de eerste architecten van de streek de Etrusken. Het erfgebied van deze mysterieuze oude beschaving is nog zichtbaar in de vele plaatsen die zij stichtten. Een van de meest spectaculaire plekken is Sorano’s Città del Tufo, een groot archeologisch park gelegen in een oud bos van eiken en kastanjes. Wij nemen je mee naar deze schilderachtige omgeving met raadselachtige grafcomplexen en de pittoreske dorpen Sovana, Pitigliano en Sorano.

Città del Tufo

We starten onze Etruskische tocht in Città del Tufo, een van de belangrijkste necropolis oftewel dodenstad, net buiten Sorano. Het is een perfecte plek om de Etruskische cultuur, kunst en architectuur te ervaren in een natuurlijke omgeving. De graven liggen verspreid door het bos, waardoor we het gevoel krijgen dat we als amateurarcheologen verborgen schatten ontdekken. We wandelen langs het graf van Gevleugelde Demonen naar het monumentale Graf van Hildebrand, genoemd naar Sovana’s beroemdste zoon. Indrukwekkend is de Via Cava di Poggio Prisca, een Etruskische weg die diep in het tufsteen is uitgehakt. Met een beetje fantasie zie je zo het begrafenisritueel voor je, waar mensen over de uit tufsteen gehakte paden naar de ceremoniële plaats lopen om hun doden bij te zetten.

De Etrusken was een bevolkingsgroep die rond 1200 v.Chr. Italië binnenkwam. Zij bouwden hun huizen, religieuze plaatsen en vooral hun graven in het poreuze vulkanische tufsteen. Het tufstenenlandschap bestaat uit plateaus die met ravijnen zijn doorsneden. De Etrusken waren beïnvloed door de Grieken, maar werden overruled door de Romeinen. Wat we kennen van de ontwikkelde cultuur van de Etrusken is te danken aan vondsten van kunst en architectuur in de necropolis.

Sovana

Gelegen op een tufstenen uitloper ligt de oude nederzetting Sovana en is van Etruskische oorsprong. Het pittoreske dorp staat genoteerd als ‘I Borghi piu Belli’, een van de mooiste dorpen van Italië. Het plaatsje heeft een fraai middeleeuws centrum en diverse oude en middeleeuwse monumenten.

Wanneer je in de geschiedenis van Sovana duikt, zul je ontdekken dat dit charmante plaatsje een lange historie heeft. Het blijkt dat wilskracht een belangrijke factor was om te overleven. Als een bloeiende Etruskische stad in de 7de eeuw v.Chr. werd Suana (haar oorspronkelijke naam) overmeesterd door de Romeinen. Hoewel Sovana ‘politiek’ Romeins was, mochten de inwoners, tot op heden onverklaarbaar, hun cultuur, kunst en taal behouden tot de 1ste eeuw. Dit was zeer ongebruikelijk ten tijde van het Romeinse Rijk.

Sovana heeft ook de reputatie als een van de 1ste steden van Toscane die christelijk werd gemaakt. Dit dankzij de evangelist Sint Mamiliano uit de 4e eeuw. Tevens was het de thuisbasis van Hildebrand van Sovana (1028 – 1085), die Paus Gregory VII zou worden. Hij stond bekend als een van de grote hervormende pausen.

Hoewel de plaats een bloeiende geschiedenis kent, was Savona op een gegeven moment zo goed als verlaten. Het was de verraderlijke ziekte van het moerasland, de malaria, die toesloeg. Het was de titel ‘I Borghi piu Belli’, die ervoor zorgde dat er nieuw leven het dorp werd ingeblazen. Waardevolle monumenten, diverse cafés, restaurants en souvenirwinkeltjes openden hun deuren. Veel van Sovana’s voormalige woningen zijn nu in ateliers van kunstenaars veranderd. In plaats van postkaarten en t-shirts vind je er een wever die een ouderwets weefsel gebruikt, een juwelier die unieke gouden kettingen en armbanden met Etruskische symbolen ontwerpt. Er is een beeldhouwer die met hout werkt van lokale olijfbomen en er is een ontwerper die voorwerpen creëert uit het alom aanwezige tufsteen. Dus om een authentiek souvenir te vinden, als herinnering aan je reis in de Maremma, moet dan ook geen probleem opleveren.

Foto: @marcantoniomarrocoli

Het dorp is eenvoudig te verkennen en het schilderachtige plaatsje lijkt in de loop der eeuwen nauwelijks veranderd. In wezen is het een hoofdstraat, de Via di Mezzo, die bij het kasteel begint met een paar kleine zijstraatjes. We starten bij het oude Aldobrandeschi’s fort. Dit kasteel kent een lange geschiedenis die teruggaat tot de Etruskische periode. Het kasteel wat we vandaag zien, dateert uit 1572.

In de middeleeuwen had Sovana een periode van grote pracht en economische bouwontwikkeling, met name tussen de 11e en 12e eeuw. Dit kwam omdat de familie Aldobrandeschi Sovana tot hun machtscentrum maakte.

Op de Piazza Pretorio staat de Chiesa di Santa Maria met zijn pre-romaanse marmeren ciborium uit de 8ste eeuw. Andere indrukwekkende gebouwen zijn het Palazzo del Pretorio en de Logetta del Capitano. Iets verderop staat aan de Via del Duomo de 11e -eeuwse Cattedrale di Santi Pietro e Paolo met fraai bewerkte portalen en een crypte uit de 8ste eeuw. De deuren zijn gemaakt van travertijnmarmer en bevatten symbolen van het Christendom en Etrusken. Gregoriaans gezang begeleidt ons binnen de antieke muren, waar je een mystieke rust vindt.

De toegangsprijs van de kathedraal bedraagt slechts 2 euro en er is een goed gevulde boekenwinkel. Voor diegene die meer willen weten over de geschiedenis van de Maremma en de Etrusken komt hier helemaal aan zijn trekken.

Lees verder, een Etruskische reis door de Maremma (deel II)

Lees ook:

Foto’s @marcantoniomarrocoli en Pieter Arnolli

Een gedachte over “Etruskische reis door de Maremma (deel I)

  1. Andermaal degelijk informatie en schitterende foto’s; waarvoor dank.
    Maar Sint Mamiliano is beslist geen evangelist. Misschien wel een plaatselijk heilige die het evangelie verkondigde, zoals zo velen.
    Paus Gregory VII is meestal Gregorius VII genoemd – een van de belangrijkste pausen uit de Middeleeuwen (denk aan Canossa en keizer Hendrik IV)
    Ik snak ernaar ooit nog in Etrurië rond te lopen…

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.